🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Balık Türleri › Characiformlar › (Nannostomus) Kalem Balıkları › Nannostomus beckfordi (Golden Pencilfish)
(Nannostomus) Kalem Balıkları

Nannostomus beckfordi (Golden Pencilfish)

📅 17 Kas 2026
Bilimsel ad Nannostomus beckfordi Günther, 1872 Diğer bilimsel adlar: Nannostomus anomalus, Nannostomus aripirangensis, Nannostomus simplex, Nannostomus beckfordi surinami
Takım Characiformes Familya Lebiasinidae Alt familya Pyrrhulininae Cins Nannostomus IUCN LC · Asgari endişe
Türkiye'de kalem balığı (cins adı) İngilizce golden pencilfish · Beckford's pencilfish · red pencilfish · brown pencilfish

Bir bakışta

Boy4,5 cm (en fazla 6,5 cm)
Minimum akvaryum54 L / 60 cm uzunluk
GrupEn az 8 birey (sürü)
Sıcaklık22–27 °C
pH6–7,5
Sertlik2–15 °dGH
ZorlukKolay · dayanıklı
MizaçBarışçıl
KatmanOrta · gündüz
BeslenmeMikro-avcı
ÜremeSerbest yumurta · orta
AkvaryumculardaAra sıra bulunur
KapakŞart
BitkilerZarar vermez

Köken ve dağılım

Doğal yayılış (havza) Doğal olarak bulunduğu ülke Sonradan yayıldığı ülke Nehir Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Güney Amerika
Doğal olarak yaşadığı ülkeler
BrezilyaFransız GuyanasıGuyanaSurinamVenezuela
Havzalar
AmazonNegroOrinocoEssequibo
Nehirler
AmazonRio NegroMadeiraOrinocoEssequiboDemerara

Guyana, Surinam ve Fransız Guyanası kıyı nehirleri; Brezilya'da Amapá ve Pará'dan Amazon boyunca aşağı Rio Negro'ya ve Madeira'ya; Venezuela'da Orinoko kayıtları var. Geniş yayılımlı ve yaygın.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 511 koordinatlı kaydın özetidir; ülke ve havza bilgisi FishBase'ten derlenmiştir. Akvaryumdan kaçan/salınan bireylerin kayıtları da görünebilir.

Doğal yaşam alanı

Doğada sıcaklık24–26 °C

Yavaş akan küçük nehirler, kollar ve bataklık alanlar; sık su bitkisi, batık dallar ve yaprak döküntüsü tabanı, sakin su.

Bakım notları ve ilgili türler

Kart verisi: FishBase · GBIF · IUCN Kırmızı Liste · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth; havzalar World Bank (CC BY 4.0).

Gündüz ince, kızıl-altın bir balıktır: burnundan kuyruğuna kadar tek, kalın, siyah bir çizgi uzanır, çizginin üstünde parlak bir altın şerit durur. Işıklar sönünce aynı balık başka bir desene geçer. Siyah çizgi solar, yerine gövdenin üzerinde iki üç koyu leke belirir; sabah ışıkla birlikte çizgi geri gelir. Nannostomus beckfordi kalem balıklarının en dayanıklısı ve hobide en sık bulunanıdır. Dört beş santimetrelik boyu, sakin mizacı ve geniş su toleransıyla bu cinse başlamak isteyenin ilk balığıdır.

Türkçede “kalem balığı” adı bütün Nannostomus cinsi için kullanılır; bu türe özgü yerleşmiş bir Türkçe ad yok. İngilizce “golden pencilfish” ve “Beckford’s pencilfish” adlarıyla bilinir, yoğun kırmızı çiftlik formu “red beckfordi” diye satılır. Türkiye’de düzenli stokta tutulan bir balık değil; akvaryumcularda ve ithalatçılarda zaman zaman görülür, çoğunlukla sipariş üzerine gelir. Satılanların büyük kısmı çiftlik üretimidir, doğadan toplanan balık az gelir.

Türü 1872’de Albert Günther, Guyana’nın Demerara kıyısındaki bir plantasyondan gelen örneklerle tanımladı; adı, örnekleri toplayan F. J. B. Beckford’a gönderme yapar. Günther aynı yazıda Nannostomus cinsini de kurdu ve bu balığı cinsin tip türü yaptı. Sonraki yüz yılda farklı nehirlerden gelen renk tipleri N. anomalus, N. aripirangensis, N. simplex gibi ayrı adlar aldı. Stanley Weitzman’ın 1966’da başlayıp 1975’te Stanley Cobb’la tamamladığı revizyonlarla bu adlar tek türde birleşti. Hobide uzun süre “anomalus” diye satılan balık da budur.

Nasıl Tanınır

Gövdesi uzun, ince ve iğ biçimlidir; ağzı küçüktür ve uca yakındır. Yağ yüzgeci yoktur ya da çok küçüktür. Yandan bakınca en belirgin işaret, burnun ucundan başlayıp kuyruk yüzgecinin ortasına kadar uzanan kalın siyah çizgidir. Çizginin üstünde altın ya da kızıl bir şerit, onun üstünde zeytin-kahverengi bir sırt bulunur. Karnı beyaza yakın gümüşidir. Kuyruk dibi ve karın yüzgeçleri kırmızıya çalar.

Akvaryumda 4–5 cm olur, iyi beslenmiş dişiler 6 cm’ye yaklaşır. Erkek daha ince ve çok daha renklidir: Şeritler parlak kırmızı-altın, karın ve anal yüzgeçler kırmızı, karın yüzgeçlerinin uçları mavimsi beyazdır. Kızıştığında bütün gövde kırmızıya döner. Dişi daha dolgun karınlıdır, renkleri soluktur. En güvenilir ayrım anal yüzgeçtedir: Erkekte arka kenar yuvarlak ve dışa doğru kavislidir, dişide düz. Yavrular gümüşi-kahverengi, siyah çizgi gençken bile bellidir; kırmızı renk erkeklerde 3 cm civarında açılır.

Bu balığın asıl numarası gece desenidir. Işık gidince yatay siyah çizgi solar, gövdenin üzerinde iki üç koyu dikey leke ya da kuşak belirir; balık bitkilerin arasında kıpırtısız durur ve dağınık lekeler gövdenin hatlarını bozar. Desen sabah ışıkla geri döner. Değişim melatonin hormonunun pigment hücrelerini kontrol etmesiyle olur ve otomatiktir; kör bireylerde bile aynı günlük ritimle tekrarlanır. Yeni balık sahiplerinin “balığım hastalandı, rengi bozuldu” sandığı durum çoğunlukla budur. Işıkları açtıktan birkaç dakika sonra balık yeniden çizgilidir.

Renk Formları ve Varyeteler

Tür geniş bir alana yayıldığı için doğal popülasyonlar arasında renk farkı büyüktür. Kimi nehirde sırtı altın, kimisinde kahverengi, kimisinde çizgi kuyruğa ulaşmadan biter. Hobide iki tip görülür. Doğal tipe yakın “altın” form: altın şerit belirgindir, kırmızı yalnızca yüzgeçlerde ve kızışan erkekte görülür. “Red beckfordi” ise seçilerek üretilmiş çiftlik formudur: Erkekler sürekli koyu kırmızı, dişiler bile pembeye çalar. İkisi aynı türdür, bakımları aynıdır.

Doğada Nerede Yaşar

Güney Amerika’nın kuzeyinde geniş bir alanda yaşar: Guyana, Surinam ve Fransız Guyanası’nın kıyı nehirleri, Brezilya’da Amapá ve Pará’daki doğu Amazon kolları, Amazon ana kolu boyunca orta Amazon’a ve Rio Negro’nun aşağı kesimine kadar. Madeira havzasından ve Venezuela’da Orinoko’dan da kayıtları var. Yavaş akan küçük nehirlerde, kollarda ve bataklık alanlarda çok yaygındır.

Tipik yaşam alanı sık su bitkili, batık dallı, tabanı yaprak döküntüsüyle kaplı sakin sudur. Su yumuşak ve hafif asidik ama tür bu cinsin diğer üyelerinden çok daha geniş bir aralıkta yaşar; dayanıklılığının kaynağı da bu. Doğal popülasyonlar büyük ve tehdit altında değil; Uluslararası Doğa Koruma Birliği türü “Asgari Endişe” sınıfında tutuyor.

Akvaryum Nasıl Olmalı

Sekiz on balıklık bir sürü için 60 cm uzunluk ve 54–60 litre yeter. Birden fazla erkek tutacaksanız daha büyüğü daha iyi; erkekler birbirine alan açmak ister. Akvaryumu sık bitkilendirin, görüş hatlarını kökler ve kümelerle bölün, yüzeye yüzen bitki koyun. Koyu renkli taban ve loş ışık balığın renklerini ortaya çıkarır; açık renkli, çıplak bir akvaryumda soluk ve ürkek kalır.

Akıntı sevmez. Hava ile çalışan bir sünger filtre ya da akışı kısılmış küçük bir dış filtre yeter. Kuru ağaç yaprağı (katappa, meşe) tabana serpilirse hem suyu hafifçe yumuşatır ve renklendirir hem de yavruların ve balıkların otladığı mikroorganizmaları besler. Kapağı kapatın: Kalem balıkları ürktüğünde suyun dışına sıçrayabilir.

Su Değerleri

Kalem balıkları arasında musluk suyuna en kolay alışanı budur. 22–27 °C, pH 6–7,5 ve 2–15 dGH aralığında rahat yaşar. Renk ve üretim için yumuşak, hafif asidik suyu tercih edin; sert ve bazik suda yaşar ama renkleri soluk kalır. Haftada %25–30 su değişimi yeterli.

Beslenme

Doğada mikro-avcıdır: küçük kurtçuklar, kabuklular, böcek larvaları ve zooplankton yer. Ağzı çok küçük; yemin boyu önemli. İnce öğütülmüş pul, mikro granül ve çok küçük boyutlu dondurulmuş yemlerle beslenir. Haftada birkaç kez canlı ya da dondurulmuş artemia nauplii, moina, siklop, grindal kurdu verin; kan kurdu kıyılmalı. Günde iki üç küçük öğün, birkaç dakikada bitecek kadar.

Su yüzeyine ve orta katmana yakın beslenir, tabana düşen yemi pek toplamaz. Hızlı ve iştahlı tank arkadaşlarıyla tutulursa aç kalabilir; yemi akvaryumun iki ayrı yerine verin.

Davranış ve Tank Arkadaşları

Sürü balığıdır ama sıkı, birlikte dönen bir sürü yapmaz; balıklar gevşek bir grup halinde orta ve üst katmanda, bitkilerin kenarında dolaşır. En az sekiz, tercihen on tane alın. Sayı arttıkça erkeklerin gerginliği gruba dağılır, balıklar daha cesur ve renkli olur. Erkekler birbirine yüzgeç açar, küçük alanlar tutar ve kısa kovalamalar yapar; bu gösteri zarar vermez, akvaryumun keyfidir.

Barışçıldır, yüzgeç kemirmez, bitkiye dokunmaz. Yetişkin karidesi rahat bırakır. Cüce ciklitlerin akvaryumunda iyi bir eşlikçidir: Orta ve üst katmanda durur, yavrulara nadiren ilişir ve ciklitlerin daha rahat görünmesini sağlar. Gürültülü, hızlı ve iri balıklarla yaşayamaz; yemden geri kalır ve sürekli saklanır. Küçük akvaryumda balta balıklarıyla aynı yüzey katmanını paylaşmaları sorun çıkarır.

Tür Bilimsel Ad Uyum Not
Neon tetra Paracheirodon innesi Uyumlu Aynı boy, aynı sakin tempo
Kardinal neon Paracheirodon axelrodi Uyumlu Yumuşak su ortak paydası; aynı coğrafya
C. arnoldi Copella arnoldi Uyumlu Aynı aileden, yüzey katmanı; kapak şart
Panda çöpçü Corydoras panda Uyumlu Taban katmanı; rekabet yok
Otocinclus Otocinclus türleri Uyumlu Yosun yer, zararsız
Apistogramma Apistogramma türleri Uyumlu Ciklitlere güven veren eşlikçi
Ramirezi Mikrogeophagus ramirezi Uyumlu Sıcak su tarafında (26–27 °C) ortak
Cüce karides Neocaridina davidi Uyumlu Yetişkin güvende; yeni çıkmış yavrunun bir kısmı yem olabilir
Balta balıkları Carnegiella, Gasteropelecus Dikkat Aynı yüzey katmanı; küçük akvaryumda sıkışırlar
Melek balığı Pterophyllum scalare Uyumsuz Yetişkin melek ince kalem balığını av görür
Sumatra barbı Puntigrus tetrazona Uyumsuz Hızlı, yüzgeç kemirir; kalem balığını aç bırakır
Japon balığı Carassius auratus Uyumsuz Soğuk su balığı; sıcaklık ve tempo uyuşmaz

Üretim

Serbest yumurtlar, yavruya bakmaz ve yumurtasını yer. Olgun bir bitkili akvaryumda kendiliğinden yumurtlar, birkaç yavru yosunların arasında hayatta kalabilir; düzenli yavru almak için ayrı bir üretim akvaryumu kurun.

  1. Erkekleri ve dişileri birkaç gün ayrı tutup canlı ve dondurulmuş yemle kondisyona alın. Dolgun karınlı dişi ve koyu kırmızıya dönmüş erkek hazırdır.
  2. 20–30 litrelik loş bir akvaryum hazırlayın: olgun su, pH 6–7, olabildiğince yumuşak, 26–28 °C. Tabana iri gözlü ağ, plastik çim ya da cam bilye serin; üstüne java yosunu veya yumurtlama yünü gibi ince yapraklı bir küme koyun. Filtre olarak hava ile çalışan bir sünger yeter.
  3. Bir çift ya da bir erkekle iki üç dişi koyun. Balık sayısı arttıkça yumurtaların yenme riski artar.
  4. Çift yan yana titreşerek ince yapraklı bitkinin arasına birer ikişer yumurta bırakır; yumurtlama birkaç gün içinde, çoğunlukla sabah ışığıyla olur.
  5. Yetişkinleri iki üç gün sonra çıkarın. Yumurta 1–2 günde açılır, yavrular birkaç gün sonra serbest yüzmeye başlar.
  6. İlk yem terliksi hayvan (paramesyum) ya da çok ince toz yem; bir hafta sonra artemia nauplii ve mikro kurt. Yavrular küçüktür ve yavaş büyür; su değişimini az ve sık yapın.

Hastalıklar ve Korunma

Dayanıklı bir türdür; sorunların çoğu kötü taşıma, ani su değişikliği ve aç kalmadan çıkar. İnce gövdesi yüzünden yeterince yem alamayan balık hızla zayıflar: Karnı içe çöken, sırtı keskinleşen bireyi hemen fark edin, yemi ayrı noktalara ve küçük öğünler halinde verin. Yeni gelen balıklarda beyaz benek ve kadife hastalığı görülebilir; karantina ve kademeli su alıştırması bunun önüne geçer.

Gece deseni hastalık değildir. Gündüz ışık açıkken de lekeli desen sürüyorsa, renkler solmuşsa ve balık saklanıyorsa stres vardır: su değerlerini, tank arkadaşlarını ve akıntıyı kontrol edin.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Akvaryumcularda genellikle 2,5–4 cm boyda, rengi henüz tam açılmamış gençler gelir. Gövdesi dolgun, çizgisi net, yüzgeçleri açık balık seçin; karnı çökmüş, köşede dikey asılı duran, yüzgeçleri yapışık bireyleri almayın. Erkeği kırmızı, dişisi dolgun karınlı karışık bir grup alın. Gündüz lekeli desende duran balık ya stres altındadır ya da ışık yeni açılmıştır; birkaç dakika izleyin.

Su değerlerini yavaşça eşitleyin, ışığı ilk gün kısık tutun. Sürüyü bir seferde ekleyin; tek tek eklenen balıklar uzun süre saklanır. İlk günlerde yemi küçük öğünlerle, bitkilerin yakınına verin.

Benzer Türler ve Karıştırılma Riski

Kalem balıkları birbirine çok benzer ve ithalat listelerinde adları karışır. N. marginatus (N. marginatus) daha kısa ve tıknazdır, 3,5 cm’yi geçmez; üç siyah çizgisi ve sırt, anal ve karın yüzgeçlerinde kırmızı lekeleri vardır. N. eques başı yukarıda, eğik yüzer; çizgisi aşağı doğru kuyruk yüzgecinin alt lobuna iner. N. unifasciatus da eğik yüzer ve tek çizgisi kuyruğun alt lobuna uzanır.

N. mortenthaleri Peru’nun Nanay ve Tigre havzalarından gelir, 3 cm civarında kalır; erkeklerin burundan kuyruğa kadar parlak mercan kırmızısı bandı ve sırt yüzgecinde beyaz bir taban vardır. Kırmızı beckfordi bazen onun yerine satılır ya da tam tersi; boy ve sırt yüzgeci ayırt eder. N. grandis beckfordi’ye en yakın türdür, gövdesi daha ince uzun; uzun süre beckfordi’nin bir formu sayıldı ve ithalatta ayrımı zordur. Bakım açısından aradaki fark küçüktür.

Sıkça Sorulan Sorular

Nannostomus beckfordi gece neden lekeli görünüyor, hasta mı?

Hayır. Kalem balıkları ışık gidince gece desenine geçer: Yatay siyah çizgi solar, gövdede iki üç koyu dikey leke belirir. Bu, gece avcılarına karşı bir kamuflajdır ve hormonla kendiliğinden olur. Işık açıldıktan birkaç dakika sonra çizgi geri gelir. Gündüz de lekeli kalıyorsa stres vardır.

Kalem balığı kaç litrede, kaç tane bakılır?

En az sekiz, tercihen on tane alın. Bu sayı için 60 cm uzunluk ve 54–60 litre yeter; birden fazla erkek varsa daha büyük akvaryum gerginliği azaltır. Akvaryum sık bitkili, loş ve akıntısız olmalı.

Nannostomus beckfordi erkeği ile dişisi nasıl ayırt edilir?

Erkek ince ve çok daha renklidir; karın ve anal yüzgeci kırmızı, karın yüzgeçlerinin uçları mavimsi beyazdır. En güvenilir işaret anal yüzgecin arka kenarıdır: Erkekte yuvarlak ve kavisli, dişide düz. Dişi daha dolgun karınlı ve soluk renklidir.

Kalem balığı karideslerle yaşar mı?

Yaşar. Yetişkin cüce karideslere dokunmaz. Ağzı küçük olduğu için yalnızca yeni çıkmış karides yavrularının bir kısmını yiyebilir; sık yosun ve bitki olan bir akvaryumda karides kolonisi rahatça büyür.

Nannostomus beckfordi ne yer?

İnce pul, mikro granül ve küçük boyutlu dondurulmuş yemler; haftada birkaç kez artemia nauplii, moina, siklop veya grindal kurdu. Ağzı çok küçük, iri yemleri yutamaz. Günde iki üç küçük öğün verin.

Kalem balığı akvaryumda ürer mi?

Ürer. İnce yapraklı bitkilerin arasına yumurtlar, yavruya bakmaz ve yumurtaları yer. Ayrı, loş, yumuşak sulu ve 26–28 °C’lik bir akvaryuma bir çift koyun, yetişkinleri iki üç gün sonra çıkarın. Yumurta 1–2 günde açılır; yavrular paramesyum ve toz yemle başlar.

Kaynakça

  1. Günther, A. (1872). Report on several collections of fishes recently obtained for the British Museum. Proceedings of the Zoological Society of London, 1872(1), 146.
  2. Weitzman, S. H. (1966). Review of South American characid fishes of subtribe Nannostomina. Proceedings of the United States National Museum, 119(3538), 1–56.
  3. Weitzman, S. H. & Cobb, J. S. (1975). A revision of the South American fishes of the genus Nannostomus Günther (family Lebiasinidae). Smithsonian Contributions to Zoology, 186, 1–36.
  4. Zarske, A. (2011). Nannostomus grandis spec. nov. – ein neuer Ziersalmler aus Brasilien, mit Bemerkungen zu N. beckfordi, N. anomalus und N. aripirangensis. Vertebrate Zoology, 61(3), 283–298.
  5. Masagaki, A. & Fujii, R. (1999). Differential actions of melatonin on melanophores of the threeline pencilfish, Nannostomus trifasciatus. Zoological Science, 16, 35–42.
  6. Xu, Y. ve ark. (2024). Complete mitochondrial genomes of Nannostomus pencilfish: genome characterization and phylogenetic analysis. Animals, 14(11), 1598.
  7. IUCN (2020). Nannostomus beckfordi. The IUCN Red List of Threatened Species. Asgari Endişe (LC).
  8. Froese, R. & Pauly, D. (Eds.) (2025). FishBase. Nannostomus beckfordi Günther, 1872. www.fishbase.se.
  9. Seriously Fish (2025). Nannostomus beckfordi ve N. mortenthaleri tür profilleri. www.seriouslyfish.com.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia