🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Bitki Türleri › Epifit Bitkiler › Anubias › Anubias Heterophylla
Anubias

Anubias Heterophylla

📅 18 Kas 2026
Anubias Heterophylla
Fotoğraf: Krzysztof Ziarnek, Kenraiz · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Anubias heterophylla Engl. Diğer bilimsel adlar: Anubias congensis, Anubias undulata
Familya Araceae Cins Anubias Grup Epifit IUCN LC · Asgari endişe
Türkiye'de Anubias heterophylla · Anubias congensis İngilizce Congo anubias

Bir bakışta

ZorlukKolay
IşıkAz ışık yeter
KarbondioksitGerekmez
Büyüme hızıYavaş
Boy25–60 cm · genişlik 20–60 cm
Akvaryumdaki yeriTaş-kök üstü, orta, arka
Dikim şekliTaşa-köke bağlanır
BeslenmeSudan beslenir · taban önemsiz
Sıcaklık15–30 °C · ısıtıcısız olur
pH5–8
Sertlik0–30 °dGH
ÇoğaltmaRizom bölme
Balıklara dayanımBalıklar yemez
Su üstündeYetişir · paludaryuma uygun
AkvaryumculardaAra sıra bulunur · saksı, çıplak kök

Hangi ihtiyaca uyar

Köken ve doğal yaşam alanı

Doğal olarak yetiştiği ülke Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Afrika
Doğal olarak yetiştiği ülkeler
AngolaEkvator GinesiGabonKamerunKongo CumhuriyetiKongo Demokratik Cumhuriyeti

Kamerun'dan Gabon ve iki Kongo üzerinden Angola'ya (Kabinda dahil) uzanan Orta Afrika yağmur ormanlarında yetişir. Doğuda Kivu Gölü yakınlarına kadar bulunur.

Doğada yetiştiği yer

Ormanın gölgesinde, 300–1.100 metre yükseklikte dere ve çayların kayalık kıyılarında ya da su yatağındaki kayalarda yetişir. Kuru mevsimde çoğunlukla su üstünde, yağışlı mevsimde akıntının altında kalır.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 125 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.

Bakım notları ve ilgili bitkiler

Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.

Anubias heterophylla, büyük bir akvaryumun orta ve arka alanına bakım istemeyen, iri ve dik bir yeşil öbek kurmak isteyenler için kolay bir bitkidir. Karbondioksit (CO2) sistemi istemez, standart akvaryum lambası ona yeter ve gübresiz bir balık akvaryumunda da büyür. Akvaryumda 25–60 cm boylanır; uzun saplı, mızrak ya da elips biçimli, kenarı çoğu zaman dalgalı yapraklar verir. Kuma gömülmez. Kalın yatay gövdesi, yani rizomu, büyük bir taşa ya da köke misinayla veya yapıştırıcıyla bağlanır; tabana konacaksa yalnızca kökleri gömülür.

Bakımı Anubias barteri ve Anubias nana ile aynı kurallara dayanır: az ışık, gömülmeyen rizom ve sabır. Onu akrabalarından ayıran şey ölçeğidir. Yaprak sapları dik durur ve yaprakları yukarı taşır, bu yüzden bitki yana yayılmaktan çok yükselir. Cikletlerin, japon balıklarının ve iri otçul balıkların yaşadığı, başka bitkinin barınamadığı büyük akvaryumlarda en uzun boylu anubias seçeneklerinden biridir. Bedeli çok yavaş büyümesidir; büyük bir öbeğe ulaşması yıllar sürer.

Türkiye’de akvaryumcularda “Anubias heterophylla” adıyla saksıda ya da saksısız tek rizom hâlinde satılır. Aynı bitki “Anubias congensis” etiketiyle de gelir; bu ad bitkinin eski bilimsel adlarından biridir ve Kongo Nehri ağzındaki Boma’dan getirilen örneklerle verilmiştir. Türü 1879’da Adolf Engler, Angola’dan toplanmış örneklere bakarak tanımladı. “Heterophylla” adı “farklı yapraklı” demektir ve aynı bitkide bile değişebilen yaprak biçimini anlatır. Wim Crusio 1979’da cinsi gözden geçirirken congensis adını ve dört başka adı bu türün içinde birleştirdi.

Nasıl Tanınır

Anubias heterophyllanın yaprak ayası uzun ve görece dardır. Ayanın boyu eninin iki ile altı katı arasındadır; biçimi geniş elipsten uzun mızrağa kadar değişir. Yaprağın dibi sivri, kama biçimli ya da hafifçe kesik olur, bazen kısa iki kulakçık verir. Kenarı düz olabildiği gibi belirgin biçimde dalgalı da olabilir. Bu dalgalı kenar yüzünden bitki bazı listelerde “Anubias undulata” adıyla geçer. Rengi orta ya da koyu yeşildir, dokusu kalın ve derimsidir. Kalın yan damarların arasında iki ile dört ince damar daha uzanır.

Bitkiyi barteriden ayıran en kolay işaret yaprak biçimidir. Barterinin ayası yumurta biçimine yakın ve geniştir; heterophyllanın ayası ise daha uzun, daha dar ve çoğu zaman dalgalı kenarlıdır. Yaprak sapı ayasının yaklaşık yarısıyla bir buçuk katı arasında bir uzunluktadır ve yaprakları dik bir açıyla yukarı taşır. Rizom sürünerek ilerler, kalınlaşır ve zamanla dallanır.

Akvaryumculara gelen bitki çoğunlukla serada, yaprakları su üstündeyken yetiştirilmiştir. Su altına alındığında eski yapraklarını dökmez, yeni yaprakları ise su altında biraz daha küçük çıkar. Doğada ve su üstünde yaprak ayası 38 cm’yi bulsa da akvaryumda bu ölçüye nadiren ulaşır. Bitki zaman zaman çiçek açar. Çiçeği, yeşil ya da koyu mor bir kın yaprağın sardığı kısa ve kalınca bir koçandır.

Doğada Nerede Yetişir

Anubias heterophylla Orta Afrika’nın batısında yetişir. Yayılışı Kamerun, Ekvator Ginesi ve Gabon’dan iki Kongo’ya ve Angola’ya, Angola’nın Kabinda bölgesine kadar uzanır. Kongo Havzası’nda doğuya, Kivu Gölü yakınlarına kadar uzanır.

Ormanın gölgesinde, dere ve çayların kayalık kıyılarında ya da su yatağının içindeki kayalarda yaşar. 300 ile 1.100 metre arasındaki yüksekliklerde bulunur. Kuru mevsimde çoğunlukla su çizgisinin üstünde kalır, yağışlı mevsimde akıntının altına girer. Bazı örnekler ağaç gövdelerine tutunmuş hâlde toplanmıştır. Akvaryumdaki bakımı da buradan gelir: gölgeye alışkın olduğu için az ışık ona yeter, kayaya tutunduğu için rizomu gömülmeye gelmez.

Tür, uluslararası koruma listesinde “Asgari Endişe” sınıfındadır. Akvaryumculardaki bitkiler doğadan toplanmaz; üretim seralarında ve doku kültürü laboratuvarlarında çoğaltılır.

Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

Anubias Heterophylla – Saksısından çıkarılmış, bağlanmaya hazır bitki
Saksısından çıkarılmış, bağlanmaya hazır bitki — Fotoğraf: S.Tanaka · Public domain · Wikimedia Commons

Anubias heterophylla büyük akvaryumun bitkisidir. Uzun ve dik yaprakları yüzünden 60 cm yüksekliğin altındaki bir akvaryumda yüzeye dayanır, öne konduğunda da arkadaki her şeyi örter. Bu bitkiyi yüksek ve geniş bir akvaryumda orta alandaki büyük bir köke ya da arka alandaki bir taşın dibine yerleştirin. Kök ağırlıklı düzenlerde, birkaç bitkiyi kökün dallarına farklı yüksekliklerde bağlamak doğal bir görünüm verir.

Bağlama, öteki anubiaslarda olduğu gibi yapılır. Saksıdan çıkan bitkinin köklerindeki taş yününü tamamen ayıklayın, ezilmiş yaprakları sapının dibinden kesin ve rizomu kökün ya da taşın üstüne yatırın. Adım adım anlatımı Anubias nana sayfasında bulabilirsiniz. Heterophyllada fark yaratan iki nokta vardır. Yaprakları uzun ve ağır olduğu için pamuk ipliği bitkiyi tutmaz; misina ya da jel kıvamlı akvaryum yapıştırıcısı kullanın. Bitkinin ağırlık merkezi de yukarıda kalır. Küçük bir taşa bağlanan heterophylla, balıklar çarptığında ya da su değişiminde devrilir. Bu yüzden onu yassı ve ağır bir taşa ya da sabit duran büyük bir köke bağlayın.

Tabana koymak isterseniz yalnızca kökleri kuma ya da çakıla gömün, rizomu tamamen dışarıda bırakın. Rizomun iki yanına yerleştirilen birer taş, bitkiyi dik tutar. Paludaryumda ise bitkiyi su çizgisinin hemen üstündeki bir kayaya bağlayın; kökleri suda, yaprakları nemli havada iyi yetişir.

Işık, Karbondioksit ve Gübre

Az ışık ona yeter. Standart bir akvaryum lambasının altında, günde 6–8 saatlik aydınlatmayla sağlıklı büyür. Bitki ışığa daha yakın duran uzun yapraklar verdiği için, güçlü ışıkta yaprak uçlarında yosun barterideki kadar çabuk birikir. Güçlü aydınlatmalı bir akvaryumda onu yüzen bitkilerin ya da kökün gölgesine yerleştirin; orta düzeyde bir ışık yaprakları daha sık çıkarır.

Karbondioksit sistemi gerekmez. Karbondioksit verilen akvaryumda bir miktar hızlanır, ama aradaki fark yalnızca bu bitki için bir sistem kurmaya değmez.

Besinini çoğunlukla sudan alır. Balık sayısı yerinde bir akvaryumda ek gübre çoğu zaman gerekmez. Yeni yapraklar soluk çıkıyorsa haftada bir, şişede yazan dozun yarısı kadar sıvı gübre verin.

Su Değerleri

Su değerlerinde seçici değildir. Yumuşak ve asidik sudan sert ve bazik suya kadar geniş bir aralıkta yaşar, Türkiye’deki şebeke suları da ona uyar. En iyi 22–26 °C’de büyür ve 30 °C’ye kadar dayanır. Isıtıcısız bir salon akvaryumunda da yaşar, ancak su 18 °C’nin altına indiğinde büyümesi durur. Bitkiyi 15 °C’nin altındaki suda uzun süre bırakmayın.

Budama ve Bakım

Bu bitki budamayla değil, ayıklamayla bakılır. Sararmış, yırtılmış ya da yosunla kaplanmış yaprağı, sapının rizoma birleştiği yerden keskin bir makasla kesin. Yaprağı ayasından ya da sapının ortasından kesmeyin, çünkü geride kalan sap çürür. Yüzeye dayanan ya da öne doğru eğilen en dıştaki yaşlı yaprakları alarak öbeği toplu tutabilirsiniz. Bir seferde çok yaprak almayın; eksilen yaprağın yerine yenisi aylar içinde gelir.

Yaprak yüzeyindeki ince tortuyu su değişimi sırasında parmakla ya da yumuşak bir fırçayla silin. Sert yaprak bu temizliğe dayanır.

Çoğaltma

Anubias heterophylla rizomu bölünerek çoğaltılır. Yan dal vermiş yaşlı bir bitki bunun için en uygunudur. Bitkiyi bağlı olduğu taşla ya da kökle birlikte sudan çıkarın. Rizomu temiz ve keskin bir bıçakla tek hamlede kesin; her parçada en az üç dört yaprak ve birkaç sağlam kök kalsın. Yeni parçayı ayrı bir taşa ya da köke bağlayıp gölgeli bir yere koyun. Ucu kesilen ana rizom bir süre sonra yandan yeni sürgün verir.

Tohumla üretim akvaryumda yapılmaz. Ticari üretimde bitki, sürgün ucundan doku kültürüyle çoğaltılır. Bu yolla elde edilen genç bitkiler su altına alındığında sorunsuz tutunur ve ana bitkiye benzer biçimde büyür.

Sık Görülen Sorunlar

Rizom çürüyor

Çürüyen rizom yumuşar, kararır ve kötü kokar; yapraklar sapından kolayca kopar. En sık nedeni rizomun kuma gömülmesidir. Bitkiyi sudan çıkarın, yumuşamış kısmı sert ve yeşil dokuya kadar kesip atın ve sağlam parçayı bir taşa bağlayın.

Paludaryumda sap dibi çürüyor

Su üstünde yetiştirilen bitkide sapların dibinde ıslak görünümlü, halka halka yayılan lekeler belirebilir. Bu lekeler kısa sürede bütün bitkiyi sarar ve bitki çöker. Nedeni, sıcak, durgun ve doymuş nemli havada çoğalan bir mantardır. Bitkiler sık dizildiğinde hastalık birinden ötekine geçer. Paludaryumda havayı küçük bir fanla hareket ettirin, bitkileri birbirine yaslamayın ve hastalanan bitkiyi hemen ayırın.

Yapraklar yosun tutuyor

Yaşlı yapraklarda sert, koyu yeşil noktalar ya da kenarlarda siyah tüyler belirir. Nedeni, yavaş büyüyen uzun yaprakların ışık kaynağına yakın durmasıdır. Aydınlatma süresini günde 6–8 saate indirin, bitkiyi gölgeye alın ve tamamen kaplanmış yaprağı dipten kesin.

Bitki devriliyor

Uzun saplı yapraklar bitkiyi ağırlaştırır ve küçük bir taşa bağlı bitki kolayca devrilir. Kazıcı balıklar da tabana konmuş bitkinin altını oyar. Bitkiyi daha ağır ve yassı bir taşa ya da sabit bir köke, misina veya yapıştırıcıyla yeniden bağlayın.

Yapraklar sararıyor

Yeni alınan bitki su altına alıştığı ilk haftalarda birkaç eski yaprağını sarartıp bırakabilir. Bu olağandır. Yeni çıkan yapraklar soluk ise suda besin eksiktir; demir içeren bir sıvı gübreyi yarım dozla verin.

Hangi Akvaryuma Uyar

Anubias heterophylla, iri ve sert balıkların yaşadığı büyük akvaryumların bitkisidir. Cikletler sert yaprağına dokunmaz; kayaya bağlı olduğu için kazılan kumdan da etkilenmez. Malavi ve Tanganyika cikletlerinin sert ve bazik suyuna dayanır. Japon balıkları yaprağını yemez ve bitki ısıtıcısız akvaryumun serin suyunda yaşar, ama tabana dikilirse onu eşeleyip sökerler. Diskus akvaryumunun sıcak ve yumuşak suyuna da uyar; uzun yaprakları bu balıklara gölge verir.

Karidesler yapraktaki biyofilmi otlar ve bitki gübresiz düzende sorunsuz yaşar, yeter ki akvaryum onun boyunu kaldırsın. Küçük beta akvaryumları ve 30 litrenin altındaki nano akvaryumlar için ise fazla iridir.

Balık / canlı Durum Not
Malavi cikletleri Uyumlu Sert ve bazik suya dayanır; kayaya bağlı olduğu için kazılan kumdan etkilenmez.
Frontosa ve öteki Tanganyika cikletleri Uyumlu Büyük akvaryumda taşların arasına bağlanır, yaprağına dokunulmaz.
Astronot balığı ve öteki iri cikletler Dikkat Yaprağı yemezler ama bitkiyi çekip yerinden çıkarabilirler. Yapıştırıcıyla ağır bir taşa tutturun.
Oranda ve öteki japon balıkları Uyumlu Yaprağı yemezler. Bitki ağır bir taşa bağlı olmalıdır, çünkü tabana dikileni sökerler.
Diskus Uyumlu Sıcak ve yumuşak suya dayanır, uzun yaprakları gölge verir.
Tetra, rasbora, lepistes gibi topluluk balıkları Uyumlu Bitkiye dokunmazlar.
Cüce karidesler Uyumlu Yapraktaki biyofilmi otlarlar. Yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin.
Ancistrus ve öteki vantuzlu balıklar Dikkat Aç kaldıklarında yaprak yüzeyini kazırlar; ek yem verin.
Beta Uyumsuz Bitki küçük beta akvaryumuna sığmaz.
İri kerevitler Uyumsuz Kıskaçlarıyla yaprak saplarını keser ve bitkiyi söker.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Akvaryumcularda “Anubias heterophylla” adıyla saksıda satılır. Bazı satıcılar bitkiyi saksısız, tek rizom hâlinde ve en az üç beş yapraklı olarak gönderir; ana bitkiden kesilen bu parçalar çoğu zaman köksüz gelir. “Anubias heterophylla mini” etiketiyle satılan bitkiler ayrı bir form değildir. Bunlar doku kültüründen çıkmış genç bitkilerdir ve zamanla türün normal boyuna ulaşır. “Anubias congensis” etiketli bitkiler ise çoğunlukla ön siparişle, ithal olarak gelir.

“Congensis” etiketine dikkat edin. Bu ad botanik olarak heterophyllanın eski adıdır, ama bazı ithalatçılar onu dar ve dik yapraklı başka bir anubias türüne de verir. Satın alırken etikete değil yaprağa bakın: heterophyllanın yaprağı uzun saplı, elips ya da mızrak biçimlidir ve kenarı çoğu zaman dalgalıdır.

Sağlıklı bitkinin rizomu sert ve yeşildir. Yumuşak, kararmış ya da kötü kokan rizomlu bitkiyi almayın. Rizomun ucunda açılmakta olan açık yeşil bir yaprak, bitkinin büyüdüğünü gösterir. Saksılı bitkiyi akvaryuma koymadan önce akan suyun altında yaprak yaprak yıkayın; salyangoz yumurtası ve yosun taşıyabilir. Karides akvaryumuna girecek bitkiyi birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin.

İlk haftalarda görünür bir büyüme beklemeyin. Bitki önce kök salar ve bu sırada bir iki eski yaprağını bırakabilir. Rizomun ucundan çıkan ilk yeni yaprak, bitkinin yerine alıştığını gösterir.

Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski

En sık karıştırıldığı bitki Anubias barteri‘dir. İkisi de iri, uzun saplı ve yavaş büyüyen bitkilerdir, bakımları da aynıdır. Barterinin yaprağı daha geniş ve yumurta biçimine yakındır, kenarı düzdür. Heterophyllanın yaprağı daha uzun ve dardır, kenarı çoğu zaman dalgalıdır.

Anubias afzelii dar ve dik duran uzun yapraklarıyla heterophyllaya benzer ve ticarette zaman zaman “congensis” adıyla satılır. Bu türün yaprak ayası çoğunlukla sapından uzundur; heterophyllada ise sap ayaya yakın uzunluktadır. Mızrak biçimli yapraklı Anubias barteri var. glabra ise 10–20 cm boyda kalır ve “Anubias lanceolata” adıyla satılır.

Anubias gigantea da iri ve uzun saplı bir türdür. Yaprağının dibi iki yana açılan loblarla ok biçimini alır ve yaprak sapı ayasından uzundur.

Sıkça Sorulan Sorular

Anubias heterophylla ne kadar büyür?

Anubias heterophylla akvaryumda 25–60 cm boylanır ve zamanla 20–60 cm genişliğinde bir öbek oluşturur. Çok yavaş büyüdüğü için bu boya birkaç yılda ulaşır. Yüksekliği 60 cm’nin altındaki küçük akvaryumlar için uygun değildir.

Anubias heterophylla kuma dikilir mi?

Anubias heterophyllanın yalnızca kökleri kuma girebilir, rizomu kumun üstünde kalmalıdır. Gömülen rizom çürür. En güvenli yol, bitkiyi ağır bir taşa ya da köke misinayla veya yapıştırıcıyla bağlamaktır.

Anubias heterophylla CO2 ister mi?

Anubias heterophylla karbondioksit sistemi istemez ve standart akvaryum lambası altında sağlıklı büyür. Karbondioksit verilirse bir miktar hızlanır, ama bu fark bir sistem kurmaya değmez.

Anubias congensis ile Anubias heterophylla aynı bitki mi?

Botanik olarak aynı bitkidir; congensis, heterophyllanın eski bilimsel adıdır. Ticarette ise bu ad zaman zaman dar yapraklı başka bir anubias türüne de verilir. Satın alırken yaprağın uzun saplı, elips ya da mızrak biçimli ve dalgalı kenarlı olup olmadığına bakın.

Ciklet akvaryumuna anubias heterophylla konur mu?

Anubias heterophylla ciklet akvaryumuna uyan az sayıdaki büyük bitkiden biridir. Cikletler sert yaprağını yemez ve bitki sert, bazik suya dayanır. Kazıcı ve iri cikletler bitkiyi sökebildiği için onu yapıştırıcıyla ağır bir taşa tutturun.

Anubias heterophylla paludaryumda yetişir mi?

Anubias heterophylla doğada da su çizgisinin üstünde yaşadığı için paludaryumda iyi yetişir. Kökleri suda, yaprakları nemli havada kalacak biçimde bir kayaya bağlayın. Havayı bir fanla hareket ettirin, çünkü durgun ve çok nemli havada sap dibi çürüyebilir.

Kaynakça

  1. Crusio, W. (1979). A revision of Anubias Schott (Araceae) (Primitiae Africanae XII). Mededelingen Landbouwhogeschool Wageningen, 79(14), 1–48.
  2. Rittirat, S., Thammasiri, K. & Klaocheed, S. (2021). In vitro rapid multiplication of a highly valuable ornamental aquatic plant Anubias heterophylla. Trends in Sciences, 18(19), 3.
  3. Garibaldi, A., Minuto, G., Nicoletti, R. & Gullino, M. L. (2003). First report of a blight caused by Rhizoctonia solani on Anubias heterophylla in Italy. Plant Disease, 87(8), 1005.
  4. Ghogue, J.-P. (2010). Anubias heterophylla. The IUCN Red List of Threatened Species 2010: e.T185527A8429281.
  5. POWO (2026). Anubias heterophylla Engl. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
  6. GBIF Secretariat (2026). Anubias heterophylla Engl. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
  7. Flowgrow (2026). Anubias heterophylla. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
  8. Aquasabi (2026). Anubias heterophylla; Anubias afzelii (“congensis”), bitki veri sayfaları. www.aquasabi.de.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia