Homalomena Sekadau
Gerçek su bitkisi değildir. Su altında uzun süre yaşar, ama büyümesi neredeyse durur ve öbek zamanla incelir. Asıl yeri paludaryum ya da kıyı akvaryumudur.
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Ticari adına göre Borneo'nun Endonezya kesiminde, Batı Kalimantan'daki Sekadau bölgesinden toplanmıştır. Bitki henüz bir türe bağlanmadığı için doğal yayılışı bilinmez ve haritada gözlem noktası gösterilmez.
Borneo'nun gölgeli orman derelerinin kıyısında, yağışlı mevsimde sel suyunun altında kalan kayalarda ve çamurlu kıyılarda yetişen bir reofittir. Yılın büyük bölümünü suyun hemen üstünde geçirir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Homalomena Sekadau tam anlamıyla bir su bitkisi değildir. Borneo’da dere kenarlarında yetişen, yağmurlu dönemde sel sularının altında kalan ama yılın büyük bölümünü suyun hemen üstünde geçiren bir kıyı bitkisidir. Akvaryuma konduğunda ölmez, yapraklarını uzun süre korur; ancak büyümesi neredeyse durur ve yeni yaprak aylar arayla çıkar. Değişen su değerlerinde yaprak eritir, bağlı olduğu yerde yerinde sayar gibi durur. Bu bitkinin asıl yeri paludaryumun nemli kıyı bölümü, ıslak bir kök ya da sürekli nemli kalan bir taştır. Orada daha hızlı büyür ve çiçek açar. Akvaryumda denemek isteyen, onu kuma değil taşa ya da köke bağlamalı, karbondioksit (CO2) ve orta düzeyde ışıkla bile hızlı bir gelişme beklememelidir.
Türkiye’de akvaryumcularda “Homalomena Sekadau South” adıyla, bazı satıcılarda da başına “sp.” eklenmiş hâliyle satılır. En sık doku kültürü kabında, daha seyrek olarak da saksıda gelir. Satıcıların bir kısmı onu bucephalandranın kolay bir akrabası diye tanıtır, bir kısmı ise teraryum ve paludaryum bitkisi olarak listeler. Bu sayfa iki tarafın da neden haklı olduğunu ve bitkinin en iyi nerede yaşadığını anlatır.
Adındaki “Sekadau”, Endonezya’nın Batı Kalimantan eyaletindeki bir ilçenin adıdır ve bitkinin toplandığı bölgeyi gösterir. Bitki henüz bir tür adı almamıştır, bu yüzden “sp.” ile yazılır. Homalomena cinsi, anubias ve bucephalandra ile aynı aileye, yani yılan yastığıgillere (Araceae) girer. Cinste Asya’nın tropik ormanlarında yetişen yaklaşık iki yüz tür vardır ve bunların büyük çoğunluğu orman altında yaşayan kara bitkileridir. Borneo’daki türlerden bazıları ise dere kıyılarında akıntıya dayanacak biçimde gelişmiştir; Sekadau bu küçük gruba girer.
Nasıl Tanınır
Homalomena Sekadau, kısa ve kalın bir rizomdan çıkan sık yapraklı küçük bir öbek yapar. Yaprakları koyu yeşil, derimsi ve parlaktır. Yaprak ayası mızrak biçimli ya da uzun yumurta biçimlidir, kenarı hafif dalgalıdır ve yüzeyinde damarlar belirgin olarak görünür. Bazı bitkilerde yeni yaprak kızılımsı ya da morumsu çıkar ve yaşlandıkça yeşile döner.
Akvaryumda 5–15 cm boyda kalır. Uzun yıllar iyi koşullarda büyüyen yaşlı bir öbek 30 cm’yi bulabilir. Rizomun alt yüzünden kalın ve uzun kökler çıkar; bu kökler taşa ve köke sıkıca sarılır. Cinsin pek çok türünün yaprağı ezildiğinde anasonu andıran bir koku verir.
Çiçeği, yeşil bir kın yaprağın içine saklanmış küçük bir koçandır. Bitki çiçeği en çok su üstünde açar. Su altında açtığı da görülür, ama bu nadirdir.
Doğada Nerede Yetişir
Bu bitki Borneo adasının Endonezya kesiminde, Batı Kalimantan’daki Sekadau bölgesinden gelir. Doğadaki yeri hakkında bilinenlerin çoğu, bitkiyi toplayan ve üreten ticari kaynaklardan gelir. Bitki tür olarak tanımlanmadığı için karttaki haritada gözlem noktası gösterilmez.
Borneo’nun dere kenarlarında yetişen akraba türler, gölgeli ve dik çamurlu kıyılarda ya da kayaların üstünde yaşar. Bu yerler yağışlı mevsimde akıntının altında kalır, kurak dönemde ise sudan çıkar. Böyle bitkilere reofit denir. Sel suyuna dayanırlar ama asıl büyümelerini su üstünde, nemli havada yaparlar. Homalomena Sekadau’nun akvaryumda yaşayıp da büyümemesinin nedeni budur. Su altı onun için kalıcı bir yaşam alanı değil, atlatılması gereken bir dönemdir.
Bitki tür olarak tanımlanmadığı için uluslararası koruma listesinde bir değerlendirmesi yoktur. Akvaryumculardaki bitkilerin büyük bölümü doku kültürü laboratuvarlarında çoğaltılır.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
En doğru yeri paludaryumun su seviyesine yakın kıyı bölümüdür. Bitkiyi suya değen bir köke ya da sürekli ıslak kalan bir taşa bağlayın, köklerinin bir kısmı suya sarksın. Kapalı ve nemli bir paludaryumda yapraklar kurumaz ve bitki burada en hızlı büyümesini gösterir.
Akvaryumda tutacaksanız onu bir taşın ya da kökün üstüne, ön ya da orta alana yerleştirin. Bağlama işi şu sırayla yapılır:
- Doku kültürü kabından çıkan bitkinin köklerindeki jeli ılık suyun altında parmaklarınızla ovarak tamamen temizleyin. Saksılı bitkide taş yününü kökler arasından cımbızla ayıklayın.
- Ezilmiş ya da kahverengileşmiş yaprakları sapının dibinden kesin.
- Rizomu taşa ya da köke yatırın ve pamuk ipliğiyle ya da misinayla birkaç tur sararak sabitleyin. Jel kıvamlı akvaryum yapıştırıcısını yalnızca köklere sürün.
- Bitkiyi lambanın tam altına değil, gölgede kalan ve suyun hafifçe aktığı bir noktaya koyun.
En sık yapılan hata rizomu kuma gömmektir. Gömülen rizom çürür. Kökleri tabana inebilir, ama rizomun tamamı tabanın üstünde ve açıkta kalmalıdır.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Su altında güçlü ışık bu bitkiyi hızlandırmaz. Yavaş büyüyen yaprakları güçlü lamba altında çabucak yosun tutar. Standart bir akvaryum lambasının orta düzeyde ışığı ve kökün ya da uzun bitkilerin sağladığı yarı gölge ona yeter.
Karbondioksit sistemi şart değildir, ama bitki CO2’siz akvaryumda büyümeyi neredeyse tamamen keser. Karbondioksit verilen akvaryumda yaprakları daha sık çıkar ve kökleri taşa daha çabuk tutunur. Yine de bu bitki için bir CO2 sistemi kurmak, onu paludaryuma taşımaktan daha az işe yarar.
Besinini ağırlıklı olarak sudan ve köklerinden alır. Akvaryumda ayda birkaç kez yarım dozla verilen sıvı gübre yeter. Paludaryumda ise yaprakları ara sıra yumuşak suyla püskürtmek ve köklerin değdiği suya seyreltilmiş gübre vermek yeterlidir.
Su Değerleri
Yumuşak ve hafif asidik suyu sever, ama nötre yakın şebeke suyunda da yaşar. En iyi 22–28 °C arasında büyür. Asıl hassasiyeti değerlerin kendisinde değil, ani değişimlerdedir. Büyük su değişimi, sıcaklık düşüşü ya da yeni bir akvaryuma taşınma yaprak erimesine yol açabilir. Su değişimlerini küçük ve düzenli tutun.
Budama ve Bakım
Budama ihtiyacı çok azdır. Sararmış, erimiş ya da yosunla kaplanmış yaprağı sapının rizoma birleştiği yerden keskin bir makasla kesin. Yaprağı ortasından kesmeyin, çünkü geride kalan sap çürür. Bitki eksilen yaprağını yavaş yerine koyar; bu yüzden bir seferde birden fazla sağlam yaprak almayın.
Yaprak üzerindeki ince tortu ve yosun, su değişimi sırasında parmakla silinir. Paludaryumdaki bitkinin yaprakları kirlenirse onları yumuşak suyla yıkayın, kireçli su yaprakta beyaz leke bırakır.
Çoğaltma
Homalomena Sekadau, rizomu bölünerek çoğaltılır. Su altında çok yavaş büyüdüğü için bölünecek boya ancak paludaryumda ya da uzun yıllar sonra ulaşır.
- Rizomu birkaç dallı ve en az sekiz on yapraklı bir öbek olana kadar bekleyin.
- Rizomu temiz ve keskin bir bıçakla kesin. Her parçada en az üç dört yaprak ve birkaç sağlam kök kalsın.
- Parçaları ayrı taşlara ya da köklere bağlayın ve birkaç hafta gölgede, değerleri sabit suda ya da nemli havada bekletin.
Ticari üretimin neredeyse tamamı doku kültürü laboratuvarlarında yapılır. Tohumla üretim hobide yapılmaz.
Sık Görülen Sorunlar
Su altında yavaş yavaş geriliyor
Bitki aylarca yerinde durur, yeni yaprak vermez, eski yaprakları teker teker sararır ya da yosunla kaplanır. Öbek zamanla incelir. Bu durumun nedeni bir bakım hatası değil, bitkinin su altında büyümeye uygun olmamasıdır. Bitkiyi paludaryuma ya da su seviyesinin hemen üstündeki ıslak bir köke taşıyın. Nemli havada, su üstünde duran bitki su altındakinden belirgin biçimde hızlı büyür.
Yapraklar eriyor
Yeni alınan bitkide ya da büyük bir su değişiminden sonra yapraklar saydamlaşır, yumuşar ve dökülür. Doku kültüründen gelen küçük bitki de akvaryuma ilk girdiğinde birkaç yaprağını eritebilir. Erimiş yaprakları dipten kesin ve suyu sabit tutun. Rizomu sert ve yeşil kaldıkça bitki yeniden yaprak verir.
Rizom çürüyor
Çürüyen rizom yumuşar, kararır ve kötü kokar; yapraklar sapından kolayca kopar. En sık nedeni rizomun kuma gömülmesidir. Ezilmiş ya da uzun süre büyümeden su altında kalmış bir rizom da çürüyebilir. Bitkiyi çıkarın, yumuşak dokuyu sağlam ve yeşil kısma kadar kesip atın, kalan parçayı bir taşa bağlayıp mümkünse su üstüne alın. Tamamı yumuşamış rizom kurtulmaz.
Yapraklar yosun tutuyor
Yaprakların üzerinde yeşil noktalar ya da siyah tüyler belirir. Yavaş büyüyen yaprak fazla ışık altında kaldığında bu olur. Bitkiyi gölgeye alın ya da aydınlatma süresini kısaltın, kaplanmış yaprağı dipten kesin.
Hangi Akvaryuma Uyar
Bu bitki için en doğru düzen, kara ve su bölümü olan nemli bir paludaryumdur. Akvaryumda ise ancak sakin, değerleri sabit ve bitkiye dokunmayan küçük balıkların yaşadığı bir düzende yerini korur. Beta balığı, küçük tetralar ve rasboralar onunla sorunsuz yaşar. Kazıcı ve otçul balıkların yanında yavaş büyüyen bu bitki kaybettiği yaprağı yerine koyamaz.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Beta balığı | Uyumlu | Bitkiye dokunmaz; sakin ve küçük akvaryum ona da uyar. |
| Küçük tetralar, rasboralar ve cüce balıklar | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar. |
| Cüce karidesler | Dikkat | Yaprakta biyofilm otlarlar ve zarar vermezler. İthal saksılı bitkide ilaç kalıntısı olabileceği için bitkiyi önce birkaç gün ayrı suda bekletin. |
| Ancistrus ve öteki vantuzlu balıklar | Dikkat | Aç kaldıklarında yaprak yüzeyini kazıyabilirler. |
| Japon balığı | Uyumsuz | Bitkiyi söker ve kemirir; serin su da bitkiye uymaz. |
| Kazıcı ve otçul cikletler | Uyumsuz | Bitkiyi yerinden söker, taze yaprağı koparır. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Türkiye’de birkaç akvaryumcuda ve çevrim içi satıcıda zaman zaman bulunur. Doku kültürü kabındaki bitki küçüktür, ama salyangoz, yosun ve ilaç kalıntısı taşımaz. Saksılı bitki daha iridir ve çoğu zaman su üstünde yetiştirilmiştir. Paludaryum için saksılı bitkiyi, akvaryum için doku kültürünü seçin.
Sağlıklı bitkinin rizomu sert ve yeşildir. Yumuşak, kararmış ya da kokan rizomlu bitkiyi almayın. Yaprakların koyu yeşil ve deliksiz olmasına bakın. Saksılı bitkiyi akvaryuma koymadan önce akan suyun altında yaprak yaprak yıkayın ve karides akvaryumuna girecekse birkaç gün ayrı bir kapta bekletin.
İlk haftalarda büyüme beklemeyin. Su üstünde yetiştirilmiş bitki su altına girince birkaç yaprağını eritebilir. Paludaryuma konan bitkide rizomun ucundan çıkan ilk yeni yaprak, bitkinin yerine alıştığını gösterir.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
En sık karıştırıldığı bitki Bucephalandra‘dır. Bucephalandra da Borneo’nun derelerinden gelir, rizomludur ve taşa bağlanır. Ancak su altında çok daha iyi yaşar. Bucephalandranın yaprakları daha küçüktür ve çoğu formda mavimsi ya da metalik bir parıltı taşır. Su altında kalıcı bir epifit arayan biri için Bucephalandra ya da Anubias nana daha doğru bir seçimdir.
Satıcılar zaman zaman “Homalomena Sekadau South” adının yanında dar yapraklı ve geniş yapraklı formlar da sunar. Bu formların birbirinden ve Sekadau’dan ayrı tür olup olmadığı bilinmez; bakımları aynıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Homalomena Sekadau su altında yaşar mı?
Homalomena Sekadau su altında uzun süre yaşar ama büyümesi neredeyse durur. Doğada dere kenarında yetişen ve yalnızca yağışlı dönemde su altında kalan bir bitkidir. En iyi paludaryumun nemli kıyı bölümünde büyür.
Homalomena Sekadau CO2 ister mi?
Homalomena Sekadau için karbondioksit şart değildir, ama CO2’siz akvaryumda büyümeyi neredeyse keser. Karbondioksit verilince yaprakları biraz daha sık çıkar. Bitki su üstünde, paludaryumda CO2 olmadan da iyi büyür.
Homalomena Sekadau nasıl dikilir?
Homalomena Sekadau kuma dikilmez; rizomu bir taşa ya da köke iplikle veya yapıştırıcıyla bağlanır. Rizom gömülürse çürür. Doku kültüründen gelen bitkinin kökleri önce jelden temizlenir.
Homalomena yaprakları neden eriyor?
Homalomena yaprakları çoğunlukla ani su değişimi, sıcaklık düşüşü ya da su üstünden su altına geçiş yüzünden erir. Erimiş yaprakları dipten kesin ve suyu sabit tutun. Rizom sağlam kaldıkça bitki yeniden yaprak verir.
Homalomena paludaryuma uygun mu?
Homalomena Sekadau için en uygun yer paludaryumdur. Su seviyesine yakın ıslak bir köke ya da taşa bağlanan bitki nemli havada su altındakinden çok daha hızlı büyür ve çiçek açar.
Homalomena ile Bucephalandra arasındaki fark nedir?
İkisi de Borneo’dan gelen ve taşa bağlanan rizomlu bitkilerdir. Bucephalandra su altında kalıcı olarak yaşar ve büyür; Homalomena Sekadau ise su altında yerinde sayar ve en iyi su üstünde büyür.
Kaynakça
- Mayo, S. J., Bogner, J. & Boyce, P. C. (1997). The Genera of Araceae. Royal Botanic Gardens, Kew.
- Boyce, P. C. & Wong, S. Y. (2014). Studies on Homalomeneae (Araceae) of Borneo XIV: A new rheophytic species of Homalomena from Sarawak, Malaysian Borneo. Aroideana, 37, 33–37.
- Saibeh, K., Boyce, P. C. & Wong, S. Y. (2019). Studies on Homalomeneae (Araceae) of Borneo XXII: a new species of Homalomena [Chamaecladon clade] from Kionsom Waterfall, Sabah, Malaysian Borneo. Webbia, 74, 247–250.
- Asih, N. P. S., Kurniawan, A. & Boyce, P. C. (2012). Studies on Homalomeneae (Araceae) of Borneo XII: Homalomena tirtae, a new species from Kalimantan Timur, Indonesian Borneo, and notes on the Homalomena Borneensis Complex. Willdenowia, 42, 241–246.
- POWO (2026). Homalomena Schott. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
- GBIF Secretariat (2026). Homalomena Schott. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- Glass Aqua (2026). Homalomena Sekadau South, bitki veri sayfası. glassaqua.com.
- Buce Plant (2026). Homalomena sp. ‘Sekadau South’, bitki veri sayfası. buceplant.com.
💬 Yorum Yaz