Salvinia Natans
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Meksika'dan Arjantin'e kadar tropik Amerika'nın yerlisidir. ABD'nin güney eyaletlerinde istilacı olmuş, Fransa, İspanya, İngiltere ve Hollanda'da da doğaya karışmıştır.
Göletlerde, durgun kanallarda, bataklıklarda ve ırmakların ölü kollarında, durgun ya da çok yavaş akan suyun yüzeyinde yaşar.
Güney ABD'de kanalları ve gölleri kaplayan istilacı bir türdür, Avrupa'da da doğaya karışmaya başlamıştır; akvaryumdan çıkan bitki dereye, göle ya da süs havuzuna atılmaz, kurutulup çöpe atılır.
Haritadaki noktalar GBIF'teki 10.908 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Salvinia natans adıyla satılan bu küçük yüzen eğrelti, yeni başlayan birinin rahatça yaşatabileceği kolay bir bitkidir. Dikilmez, bağlanmaz; suyun yüzeyine bırakılır ve orada kendi kendine çoğalır. Karbondioksit (CO2) sistemi istemez, akvaryumla birlikte gelen standart lamba ona çoğu zaman yeter. Hızlı büyüdüğü için suda biriken nitratı ve fosfatı tüketir, yosunun önünü keser. Onu zorlayan şey ışık ya da su değerleri değil, yüzeydeki koşullardır. Filtre çıkışının çalkaladığı suda ve kapaktan damlayan suyun altında yaprakları ıslanır, kararır ve çürür. Bu bitkiyi akıntısız bir yüzeye koyun ve kapağı lambanın sıcağından uzak tutun.
Bitki hızlı yayılır. Uygun bir akvaryumda bir avuç bitki birkaç hafta içinde yüzeyin büyük bölümünü kaplar. Bu yüzden onu her hafta biraz seyreltmeniz gerekir. Suya sarkan, kök gibi görünen ince sapları yavru balıklara saklanacak yer olur ve beta gibi durgun suyu seven balıkların akvaryumuna yakışır.
Türkiye’de akvaryumcularda neredeyse her zaman “Salvinia natans” etiketiyle, kimi satıcıda da “Salvinia auriculata” adıyla satılır. Etiketteki ad çoğu zaman yanlıştır. Gerçek Salvinia natans, Avrupa’nın ve Asya’nın durgun sularında yetişen, kışın ölen yerli bir türdür ve Türkiye’de de doğal olarak bulunur. Akvaryum ticaretinde bu tür hemen hiç yoktur. Avrupa’daki büyük üretim seralarının bugün yetiştirdiği ve akvaryumculara giden salvinia, tropik Amerika kökenli Salvinia minima‘dır. Hollanda’da satıştaki salviniaları tek tek inceleyen bir denetim de “natans” etiketli bitkilerin ya Salvinia minima ya da Avrupa Birliği’nde satışı yasak olan iri akrabası Salvinia molesta çıktığını gösterdi.
Bu sayfa, Türk akvaryumcunun eline büyük olasılıkla geçen Salvinia minima‘yı anlatır; ama elinizdeki bitki iri yapraklı Salvinia auriculata grubundan çıksa bile bakımı aynıdır. Hangisini aldığınızı yaprağın üstündeki tüylere bakarak anlayabilirsiniz; ayrımı “Benzer Bitkiler” bölümünde anlattık.

Nasıl Tanınır
Salvinia, suyun hemen altında yatay uzanan ince ve dallanan bir gövdeden oluşur. Gövdenin her boğumunda üç yaprak bulunur. İkisi yüzeyde yan yana durur, üçüncüsü ise suya sarkar. Sarkan yaprak ince ipliklere bölünmüştür ve kahverengi bir kök demetine benzer. Bitkinin gerçek kökü yoktur; suya sarkan bu yaprak, besini ve suyu kökün yerine alır.
Yüzen yapraklar yuvarlak ya da geniş yumurta biçimlidir, dip kısımları hafif kalp biçiminde içe girer. Akvaryumda çoğunlukla 1–1,5 cm boyda kalırlar; besinin bol olduğu suda 2 cm’yi bulurlar, besinsiz suda ise tırnak ucu kadar küçülürler. Rengi açık ya da zümrüt yeşilidir. Yaprağın üst yüzü kısa ve beyaz tüylerle sık sık örtülüdür. Bu tüyler suyu iter. Üstüne damlayan su boncuk gibi toplanıp yuvarlanır ve yaprak kuru kalır. Gölgede büyüyen yaprak geniş ve yeşil kalır, çok güçlü ışıkta ise yaprak uzar ve yaşlandıkça pas rengine döner.
Gövde 8–10 cm’ye kadar uzar, sonra kendiliğinden kırılır ve her parça ayrı bir bitki olarak büyümeyi sürdürür. Akvaryumcudan alınan küçük porsiyon, birkaç gün içinde yeni yapraklar açar. Bitki su altında yaşayamaz; yüzeyden aşağı itilen yaprak bir süre sonra çürür.
Doğada Nerede Yetişir
Salvinia minima, Meksika’dan Arjantin’e kadar uzanan tropik Amerika’nın bitkisidir. Göletlerde, durgun kanallarda, bataklıklarda, ırmakların ölü kollarında ve hendeklerde yaşar. Hep durgun ya da çok yavaş akan suyu seçer. Akvaryumda akıntıdan hoşlanmamasının nedeni budur.
Bitki doğada tohum ya da verimli spor üretmez; yalnızca kopan parçalarla çoğalır. Buna rağmen süs havuzu ve akvaryum ticaretiyle taşındığı yerlerde hızla yayılmıştır. ABD’nin güney eyaletlerinde kanalları, gölleri ve sulama hatlarını kalın bir örtüyle kaplar. Örtünün altındaki suda oksijen azalır ve balıklar zarar görür. Avrupa’da Fransa, İspanya ve İngiltere’de doğaya karıştığı yerler vardır. Hollanda’da ilk yabani kayıtları 2022’de görülmüştür. Kışı soğuk geçen yerlerde bitki çoğunlukla ölür, ama sıcak bir yazda bir gölü tamamen kaplayabilir.
Türkiye’nin yerli türü olan gerçek Salvinia natans ise İstanbul’daki Terkos Gölü çevresinde ve Marmara’daki sulak alanlarda yetişir. Her yıl sonbaharda spor keselerini bırakıp ölür ve ilkbaharda bu keselerden yeniden çıkar. Akvaryumdaki salvinianın kışın ölmemesi de onun bu yerli tür olmadığını gösterir. Akvaryumdan çıkan salviniayı hiçbir zaman dereye, göle ya da bir süs havuzunun taşma kanalına atmayın. Fazla bitkiyi kurutup çöpe atın.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
Salvinia dikilmez ve bağlanmaz. Yeri, akvaryumun yüzeyinde suyun en sakin olduğu bölümdür. Akvaryuma eklemek birkaç dakika sürer:
- Porsiyonu bir kaba alın ve akan suyun altında hafifçe çalkalayarak yıkayın. Salyangoz yumurtasını ve yosun ipliklerini ayıklayın.
- Çürümüş, kararmış ya da birbirine yapışmış yaprakları ayırıp atın.
- Bitkiyi yaprakları yukarı bakacak biçimde yüzeye bırakın. Ters dönen bitki birkaç saat içinde kendiliğinden düzelir.
Filtre çıkışını yüzeyi çalkalamayacak biçimde aşağıya ya da cama doğru çevirin. Bitkiyi tek bir köşede tutmak isterseniz yüzeye hava hortumundan ya da plastik borudan bir halka kurun; halkanın içi bitkiye, dışı açık suya kalır. Yüzeyin en az üçte birini her zaman açık bırakın, çünkü suyun oksijeni büyük ölçüde açık yüzeyden gelir.
En sık yapılan hata, salviniayı filtre çıkışının hemen önüne ya da lambaya değecek kadar yakın bir kapağın altına koymaktır. Akıntı yaprakları sürekli ıslatır, lambanın sıcağı ve kapakta biriken su damlaları ise yaprağı yakar.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Orta düzeyde ışık ona yeter. Lambanın yüzeye çok yakın olması bitkiye zaten bol ışık verir; standart akvaryum lambası, günde 8 saat yandığında sağlıklı büyümesi için çoğu zaman yeterlidir. Çok zayıf ışıkta yapraklar küçülür ve seyrekleşir. Çok güçlü ışıkta ve lambanın hemen altında ise yaprak kahverengileşir.
Karbondioksit sistemi gerekmez. Salvinia karbondioksidi doğrudan havadan alır. Bu yüzden suya verilen karbondioksit ona dipteki bitkiler kadar yarar sağlamaz.
Besinini sarkan yapraklarıyla sudan alır ve en çok gübreye duyarlı olan bitkilerden biridir. Bol balıklı bir akvaryumda balıkların ürettiği besin ona yeter. Az balıklı ya da gübresiz bir akvaryumda yeni yapraklar küçük ve açık sarı çıkar. Bu durumda haftada bir, demir ve potasyum içeren sıvı gübreyi şişede yazan dozun yarısı kadar verin. Kök tableti ona hiçbir işe yaramaz. Bitkinin yaprak boyu, akvaryumdaki besin düzeyini gösteren iyi bir işarettir.
Su Değerleri
Su değerlerinde seçici değildir. Yumuşak ve asidik sudan sert ve bazik suya kadar geniş bir aralıkta yaşar; Türkiye’deki şebeke sularının hemen hepsi ona uyar. En iyi 24–28 °C’de büyür. Su 18 °C’nin altına indiğinde büyümesi durur ve bitki yavaş yavaş kararır. Bu yüzden ısıtıcısız bir akvaryumda kışı geçirmesi zordur.
Budama ve Bakım
Salvinianın asıl bakımı seyreltmedir. Haftada bir, su değişimi sırasında fazla bitkiyi elle ya da küçük bir kepçeyle toplayın ve yüzeyin en az üçte birini açık bırakın. Toplarken önce yaşlı, sararmış ve kahverengileşmiş parçaları alın; genç ve yeşil olanları akvaryumda bırakın.
Suya sarkan ipliksi yapraklar zamanla uzar ve birbirine dolanır. Bu ipliksi yaprakları makasla kısaltabilirsiniz; bitki bundan zarar görmez. Toplanan fazla bitkiyi başka bir akvaryuma verin ya da kurutup çöpe atın.
Kapağın iç yüzünde biriken suyu ara sıra silin ve kapağı aralık bırakın. Yaprakların üstüne yağ tabakası ya da yem tozu çökerse bitkiyi bir kapta akvaryum suyuyla hafifçe çalkalayın.
Çoğaltma
Salvinia kendi kendine çoğalır ve bunun için sizin bir şey yapmanız gerekmez. Gövde uzadıkça boğumlardan yeni dallar çıkar, dallar kırılır ve her parça ayrı bir bitki olur. Başka bir akvaryuma bitki vermek isterseniz iki üç yaprak çifti olan bir parçayı ayırıp oraya bırakmanız yeterlidir.
Akvaryumdaki salvinia spor ya da tohumla çoğaltılmaz. Bitkinin bütün üretimi, yaprakların kopup ayrı bitkiye dönüşmesiyle yapılır.
Sık Görülen Sorunlar
Yapraklar kahverengileşiyor
Yaprakların kenarı ya da tamamı kahverengiye, sonra siyaha döner. En sık nedeni kapaktan damlayan sudur. Yoğuşan su yaprağın tüylerini bastırır, yaprak ıslanır ve çürür. İkinci neden, lambanın sıcağıdır; kapağa ya da lambaya yakın yaprak kavrulur. Kapağı aralık bırakın, kapak camının iç yüzünü silin ve bitki ile lamba arasında birkaç santim boşluk kalmasını sağlayın. Güçlü ışığın altında yaşlanan yaprakların pas rengine dönmesi ise doğaldır; bu yaprakları toplayıp atın.
Bitki küçülüyor ve soluyor
Yeni yapraklar her seferinde biraz daha küçük ve açık yeşil ya da sarı çıkar. Neden besin eksikliğidir. Salvinia çok hızlı büyüdüğü için suyun besinini kısa sürede tüketir ve sonra kendini aç bırakır. Fazla bitkiyi toplayın, haftada bir yarım doz sıvı gübre verin. Bitkinin yeniden irileşmesi birkaç hafta sürer.
Bitki dağılıyor ve çürüyor
Yaprak çiftleri birbirinden kopar, gövde incelir ve parçalar suyun altına batar. Bunun nedeni akıntıdır. Sürekli çalkalanan yüzeyde yapraklar ıslanır ve ezilir. Filtre çıkışını çevirin ya da bitkiyi bir halkanın içinde sakin bir köşeye alın.
Yüzey tamamen kapandı
Salvinia hiç toplanmazsa yüzeyi bir halı gibi kaplar. Altta kalan bitkiler ışıksız kalır, sudaki oksijen azalır ve balıklar yüzeye çıkıp hava yutar. Yüzeyin üçte ikisinden fazlasını hiçbir zaman kapatmayın.
Hangi Akvaryuma Uyar
Salvinia, akıntının az olduğu hemen her tropik akvaryuma uyar. En iyi yeri, yavru ve üretim akvaryumlarıdır. Suya sarkan ipliksi yapraklar yavru balıklara saklanacak yer olur ve bu yaprakların üzerinde yavruların yediği küçük canlılar çoğalır. Bitki suda biriken besini hızla tükettiği için yavru akvaryumunun sık yemlenen suyunu da temiz tutar.
Beta ve gurami gibi durgun suyu seven balıklar salviniayla iyi anlaşır. Bu balıklar yüzeyden hava yutar, köpük yuvası kuran erkekler de yuvayı çoğu zaman yüzen bitkilerin arasına yerleştirir. Bu akvaryumlarda yüzeyin bir kısmını mutlaka açık bırakın. Küçük beta akvaryumlarının kapağı ve lambası suya çok yakın olduğu için yaprakların kararmasına dikkat edin.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Beta balığı ve guramiler | Uyumlu | Durgun yüzeyi severler; köpük yuvasını yüzen bitkilerin arasına kurarlar. Yüzeyin bir kısmı açık kalmalıdır. |
| Lepistes, moli ve öteki doğuran balıklar | Uyumlu | Yavrular sarkan yaprakların arasına saklanır ve yetişkinlerden kurtulur. |
| Tetra, rasbora ve küçük topluluk balıkları | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar; yüzeyin gölgesi bu balıkları sakinleştirir. |
| Cüce karidesler | Uyumlu | Sarkan yapraklarda otlarlar. Gübresiz karides akvaryumunda bitki küçülebilir. |
| Japon balığı | Uyumsuz | Yaprakları yer. Isıtıcısız suda bitki zaten zayıflar. |
| Gümüş dolar ve öteki otçul balıklar | Uyumsuz | Yumuşak yaprakları kısa sürede yer bitirir. |
| İri cikletler | Dikkat | Bitkiyi yiyebilir ve parçalayabilirler. Malavi akvaryumunun güçlü akıntısında bitki dağılır. |
| Elma salyangozu ve iri salyangozlar | Dikkat | Yüzeye çıkıp yaprakları kemirebilirler. |
| Hava yutan balıklar (labirentliler, koridoralar) | Dikkat | Bitki yüzeyi tamamen kaplarsa yüzeye çıkamazlar; açık alan bırakın. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Akvaryumcularda adetle, avuçla ya da “10×10 cm’lik alan” gibi porsiyonlarla satılır. Az miktarda almanız yeterlidir, çünkü bitki birkaç hafta içinde çoğalır.
Sağlıklı salvinianın yaprakları sert, dolgun ve yeşildir; üstlerine damlattığınız su boncuk gibi toplanır. Yaprakları ıslak görünen, kararmış ya da yapışkan bitkiyi almayın. Sarkan yaprakların kahverengi ve dolgun olması iyi bir işarettir.
Başka bir akvaryumdan gelen salvinia salyangoz yumurtası, yosun ve bazen planarya gibi küçük canlılar taşıyabilir. Bitkiyi akvaryuma koymadan önce yıkayın ve iyice gözden geçirin. Karides akvaryumuna girecekse onu birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin.
Yeni bitki ilk birkaç gün birkaç yaprağını kaybedebilir. Yolculukta ezilen yapraklar kararır ve bunları toplamanız yeterlidir. İlk hafta içinde yeni açan küçük yaprak çiftleri, bitkinin yerine alıştığını gösterir.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
Salvinia türlerini birbirinden ayırmanın en kolay yolu, yüzen yaprağın üstündeki tüylere bir büyüteçle bakmaktır. Büyüteç yoksa telefonun yakın çekim kamerası da iş görür.
- Salvinia minima yaprağındaki her tüy kısa bir sapın ucunda dörde ayrılır ve bu dört ucun her biri serbest kalır. Yaprak küçük ve yuvarlaktır.
- Salvinia auriculata grubu yaprağında tüyün dört ucu tepede yeniden birleşir ve küçük bir yumurta çırpıcısına benzer. Bu grup, Avrupa Birliği’nde satışı yasak olan Salvinia molesta‘yı da içine alır. Yaprakları daha iridir, kalabalıkta ortadan katlanıp dik durur. Bakımları Salvinia minima‘nınkiyle aynıdır, ama daha da hızlı yayılırlar.
- Gerçek Salvinia natans yaprağında tüyler sapsızdır ve yaprak yüzeyinde sıra sıra dizilir. Yaprakları Salvinia minima‘nınkinden daha uzun ve dardır. Bu yerli tür akvaryumcularda bulunmaz.
Su marulu da yüzeyde serbest yüzer, ama ondan çok farklıdır. Su marulunun yaprakları bir rozet gibi tek noktadan çıkar, kadife dokuludur ve bitki avuç büyüklüğüne ulaşır. Ayrıca gerçek ve uzun kökleri vardır. Su mercimeği ise salviniadan çok daha küçüktür. Her bitkisi birkaç milimetrelik tek bir yeşil yapraktan ve altından sarkan tek bir ince kökten oluşur. Yaprağında tüy yoktur ve yüzeyi parlak görünür. Su mercimeği salviniadan da hızlı yayılır ve akvaryumdan temizlenmesi çok zordur. Salvinia porsiyonunun arasında su mercimeği gelip gelmediğine bakın.
Tropik Amerika kökenli Limnobium laevigatum da sık satılan bir yüzen bitkidir. Yaprakları yuvarlak, parlak ve tüysüzdür; altında süngerimsi bir doku taşır ve gerçek kökleri vardır.
Sıkça Sorulan Sorular
Salvinia natans CO2 ister mi?
Salvinia karbondioksit sistemi istemez. Bitki yüzeyde yaşadığı için karbondioksidi doğrudan havadan alır. Standart akvaryum lambası ve balıkların suya kattığı besin ona çoğu zaman yeter.
Salvinia neden kahverengi olur?
Salvinia yaprağı çoğunlukla kapaktan damlayan su, lambanın sıcağı ya da yüzeyi çalkalayan akıntı yüzünden ıslanıp kahverengileşir. Kapağı aralık bırakın, lambayla bitki arasında boşluk bırakın ve filtre çıkışını yüzeyden uzağa çevirin. Güçlü ışıkta yaşlanan yaprakların pas rengine dönmesi ise doğaldır.
Salvinia neden küçülür?
Salvinia hızlı büyür ve sudaki besini kısa sürede tüketir. Besin azalınca yeni yapraklar küçük ve açık renkli çıkar. Fazla bitkiyi toplayın ve haftada bir yarım doz sıvı gübre verin.
Salvinia beta akvaryumuna uygun mu?
Salvinia beta akvaryumuna uyar, çünkü beta da bitki de durgun yüzeyi sever. Beta yüzeyden hava yuttuğu için yüzeyin bir bölümünü açık bırakın. Lamba ve kapak suya çok yakınsa yapraklar kararabilir.
Salvinia yavru balıklar için iyi mi?
Salvinia yavru ve üretim akvaryumları için en iyi yüzen bitkilerden biridir. Suya sarkan ipliksi yapraklar yavrulara saklanacak yer olur. Bitki sık yemlenen suyun fazla besinini de tüketir.
Salvinia ile su mercimeği arasındaki fark nedir?
Salvinia bir eğreltidir; tüylü, su itici yaprakları çift çift dizilir ve kökü yoktur. Su mercimeği ise birkaç milimetrelik tüysüz tek yapraklı bir bitkidir ve her yaprağın altında ince bir kök sarkar. Su mercimeği daha küçüktür ve akvaryumdan temizlenmesi çok daha zordur.
Kaynakça
- van Valkenburg, J. L. C. H., Piet, L. F. & Boer, E. (2023). Salvinia plants in trade: what species are we actually talking about? EPPO Bulletin, 53(1), 108–116.
- Odé, B. & van Valkenburg, J. (2024). Amerikaanse vlotvaren, vervanger van Unielijstsoort, in opmars. Kijk op Exoten, 46, 4–5.
- Madeira, P. T., Jacono, C. C., Tipping, P. W., Van, T. K. & Center, T. D. (2003). A genetic survey of Salvinia minima in the southern United States. Aquatic Botany, 76(2), 127–139.
- Barthlott, W., Schimmel, T., Wiersch, S. ve ark. (2010). The Salvinia paradox: superhydrophobic surfaces with hydrophilic pins for air retention under water. Advanced Materials, 22(21), 2325–2328.
- Ak, İ., Tekeşoğlu, H., Çelik, İ. & Cirik, Ş. (2010). Akvaryum bitkilerinden Salvinia natans (L.)’ın büyüme özelliklerinin belirlenmesi. Biyoloji Bilimleri Araştırma Dergisi, 3(2), 57–62.
- Avrupa Komisyonu (2019). Uygulama Tüzüğü (AB) 2019/1262: Birlik açısından endişe verici istilacı yabancı türler listesinin güncellenmesi. Avrupa Birliği Resmî Gazetesi, L 199.
- Global Invasive Species Database (2026). Salvinia minima. IUCN SSC Invasive Species Specialist Group. www.iucngisd.org.
- POWO (2026). Salvinia minima Baker; Salvinia natans (L.) All. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
- GBIF Secretariat (2026). Salvinia minima Baker; Salvinia natans (L.) All. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- Flowgrow (2026). Salvinia minima; Salvinia auriculata agg.; Salvinia natans. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
- Tropica Aquarium Plants (2026). Salvinia minima, bitki veri sayfası. tropica.com.
- Dennerle Plants (2026). Salvinia minima, bitki veri sayfası. dennerleplants.com.
💬 Yorum Yaz