🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Balık Türleri › Balon Balıkları › Figure 8 Puffer
Balon Balıkları

Figure 8 Puffer

📅 19 Kas 2026
Figure 8 Puffer (Dichotomyctere ocellatus)
Fotoğraf: Robin Geyer · Public domain · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Dichotomyctere ocellatus (Steindachner, 1870) Diğer bilimsel adlar: Tetraodon biocellatus, Tetraodon steindachneri, Crayracion fluviatilis var. ocellata
Takım Tetraodontiformes Familya Tetraodontidae Cins Dichotomyctere IUCN DD · Yetersiz veri
Türkiye'de Figure 8 puffer · Figure 8 · F8 · Sekiz rakamlı balon balığı İngilizce Figure-eight puffer · Figure 8 puffer · Eyespot puffer · Eyespot pufferfish

Bir bakışta

Boy7 cm (en fazla 8 cm)
Minimum akvaryum70 L / 75 cm uzunluk
GrupTek birey (tek)
Sıcaklık24–27 °C
pH7–8
Sertlik8–15 °dGH
ZorlukOrta · hassas
MizaçYarı agresif · bölgesel
KatmanHer katman · gündüz
BeslenmeEtçil
ÜremeSubstrat yumurtlayıcı · ev akvaryumunda pratikte yok
AkvaryumculardaAra sıra bulunur · 3–5 cm

Köken ve dağılım

Doğal yayılış (havza) Doğal olarak bulunduğu ülke Sonradan yayıldığı ülke Nehir Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Asya
Doğal olarak yaşadığı ülkeler
EndonezyaKamboçyaMalezya
Havzalar
Mekong
Göller
Great Lake

Mekong'un aşağı kesimi (Kamboçya), Malay Yarımadası ve Endonezya'da Borneo; alçak nehirler ve kıyıya yakın tatlı ve hafif acı sular.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 7 koordinatlı kaydın özetidir; ülke ve havza bilgisi FishBase'ten derlenmiştir. Akvaryumdan kaçan/salınan bireylerin kayıtları da görünebilir.

Doğal yaşam alanı

Doğada sıcaklık22–26 °C
Doğada pH6,5–7,5
Doğada sertlik5–12 °dGH

Alçak nehir kesimleri, kıyıya yakın sular ve gelgitin etkisindeki geçiş bölgeleri; çoğunlukla tatlı su, nehir ağızlarına yakın kesimlerde hafif acı su.

Bakım notları ve ilgili türler

Kart verisi: FishBase · GBIF · IUCN Kırmızı Liste · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth; havzalar World Bank (CC BY 4.0).

Sırtı sarı-yeşil kıvrımlı çizgilerle örülmüş, karnı beyaz, avuç içine sığacak kadar küçük bir balon balığıdır. Figure 8 puffer Güneydoğu Asya’nın alçak nehirlerinden ve kıyıya yakın sularından gelir. Adını kuyruk sapına yakın, sırtın iki yanındaki göz lekelerinin çizgilerle birleşip oluşturduğu sekiz rakamından alır. Türkiye’de hobiciler İngilizce adıyla “Figure 8” ya da kısaca “F8” der; Türkçe yerleşmiş bir adı yoktur. Akvaryumcularda 3–5 cm’lik yavrular olarak, çoğu zaman green spotted puffer (GSP) ile aynı sevkiyatlarda ve bazen “tatlı su balon balığı” diye satılır.

Akvaryumda 7 cm olur, 8 cm’yi nadiren geçer. GSP’nin yarısı kadardır ve onun gibi büyüdükçe deniz suyuna geçmesi gerekmez. Tatlı suda yaşayabilir; az tuzlu, hafif acı suda daha sağlıklı ve uzun ömürlü olur. Zekidir, sahibini tanır, ama yüzgeç ısırır ve kendi türüne sert davranır. Dişleri için sert kabuklu yem ister. Topluluk akvaryumuna salyangoz temizlesin diye alınacak bir balık değildir; kendi akvaryumunu kurmaya değecek bir “ev hayvanı” balığıdır.

Türü 1870’te Avusturyalı ihtiyolog Franz Steindachner, Malay Yarımadası’ndan gelen örneklerle tanımladı. Uzun yıllar Tetraodon biocellatus adıyla bilindi ve akvaryum ticaretinde hâlâ bu adla satılır. Tetraodon cinsinde “ocellatus” adı başka bir türe ait olduğu için 1975’te Tetraodon steindachneri adı da önerildi. 2013’te Güneydoğu Asya iç su balıklarının gözden geçirilmesiyle Dichotomyctere cinsine alındı ve en eski ad olan ocellatus yeniden geçerli oldu.

Figure 8 Puffer – Figure 8 puffer, sırttaki sarı çizgi deseni ve göz lekeleriyle
Figure 8 puffer, sırttaki sarı çizgi deseni ve göz lekeleriyle — Fotoğraf: ColdmachineUK · CC BY 2.5 · Wikimedia Commons

Nasıl Tanınır

Gövde kısa, dolgun ve hafif uzundur; baş iri, gözler belirgin ve kırmızımsı-altın halkalıdır. Pulsuzdur, deri ince dikenciklerle kaplıdır. Ağızda balon balıklarına özgü kaynaşmış diş plakaları, yani gaga bulunur. Sırt ve yanların üstü koyu zeytin yeşili ile kahverengi arasındadır; bu zeminin üzerinde parlak sarı ya da sarı-yeşil çizgiler ağ gibi kıvrılır. Sırtın arka kısmında, sırt yüzgecinin iki yanında, sarı halkalı iki iri siyah göz lekesi bulunur. Bu iki leke çizgilerle birleşince yukarıdan bakıldığında bir sekiz rakamı çıkar. Karın düz beyazdır.

Benekli değil çizgili desen, bu türü GSP’den en kolay ayıran özelliktir. Ürkünce ya da sudan çıkarılınca su veya hava yutarak top gibi şişer; bu bir savunmadır ve sık yaşanması balığı yorar.

Erkek ile dişiyi dışarıdan ayırmak neredeyse imkânsızdır. Yetişkin dişiler biraz daha iri olabilir, ama bu tek başına güvenilir bir ölçü değildir.

Doğada Nerede Yaşar

Mekong’un aşağı kesiminde, Kamboçya’da, Malay Yarımadası’nda ve Endonezya’da, özellikle Borneo’da yaşar. Alçak nehir kesimlerinde, kıyıya yakın sularda ve gelgitin etkisindeki geçiş bölgelerinde bulunur. Çoğunlukla tatlı sudadır, ama tuzluluğun hafifçe arttığı nehir ağızlarına yakın kesimlerde de sık görülür. GSP’nin yaşadığı yüksek tuzluluklu mangrovlara ve deniz kıyısına kadar inmez.

Koruma durumu “Yetersiz Veri” (DD) olarak değerlendirilir. Türün doğadaki durumu hakkında değerlendirme yapacak kadar bilgi yok; akvaryum ticareti için doğadan toplanır.

Akvaryum Nasıl Olmalı

Tek bir balık için en az 75 cm boyunda, 70 litre civarında bir akvaryum yeter. Bir çift ya da iki üç balık düşünüyorsanız 100 cm’lik, 120 litre ve üstü bir akvaryum kurun. Küçük bir balık olsa da hareketlidir ve çok kirletir; 40–50 litrelik nano akvaryum bu balığa uymaz.

Taban ince, yumuşak kum olsun; pulsuz karnını sivri çakılda yaralar. Bolca kök, dal ve kaya ile görüşü kesen saklanma yerleri kurun, önde açık bir yüzme alanı bırakın. Yüzey bitkileri ışığı yumuşatır ve balığı sakinleştirir. Bitkileri genelde rahat bırakır, ama yumuşak yapraklıları ısırabilir; anubias, Java eğreltisi ve Java yosunu gibi sert ve tuza dayanıklı bitkiler en güvenlisidir. Meraklı bir balıktır ve sıkılır; düzeni ara sıra değiştirmek onu meşgul eder.

Su kalitesine çok duyarlıdır. Amonyak ve nitritin en küçük yükselişi bu balığı hasta eder; bu yüzden yalnızca olgunlaşmış bir akvaryuma koyun. Güçlü ama sert akıntı yapmayan bir filtre kullanın, filtre girişine sünger takın. Haftada %30 su değişimi yapın, kabuk kırıntılarını ve yem artığını aynı gün sifonla alın.

Su Değerleri

24–27 °C, pH 7,0–8,0 ve orta sert su iyi gelir; yumuşak, asidik sudan kaçının. Tamamen tatlı suda yaşayabilir, ama deniz tuzuyla hafif acı suya getirilen balık daha sağlıklı ve uzun ömürlü olur. Hedef 1,005 civarı özgül ağırlıktır; 1,008’i geçmeyin, bu balık yüksek tuzlulukta rahat etmez. GSP’den farkı buradadır: Tuzluluk yaşla artırılmaz, bir kez ayarlandıktan sonra ömür boyu aynı düşük seviyede tutulur.

Tuzu sofra tuzuyla değil deniz tuzuyla verin, ölçümü refraktometreyle yapın. Tatlı sudan acı suya geçişi birkaç haftaya yayın; her su değişiminde biraz artırın. Yeni suyu her seferinde aynı tuzluluğa getirin.

Beslenme

Etçildir. Doğada salyangoz ve diğer yumuşakçalar, küçük kabuklular ve tabandaki omurgasızlarla beslenir.

Dişleri hiç durmadan uzar ve ancak sert kabuk kırarak aşınır. Haftada en az iki üç öğünü kabuklu yem olsun: küçük salyangozlar (bataklık salyangozu, boynuzlu ramshorn, malezya salyangozu), kabuğuyla küçük midye, kabuklu karides. Salyangozları ayrı bir kapta kendiniz üretmek en kolay yoldur. Aradaki öğünlerde dondurulmuş kan kurdu, misis, artemia, krill ve canlı solucan verin. Kuru yemi çoğu birey almaz; alanlar için de ana yem olmamalıdır.

Yavrulara her gün küçük öğünler, yetişkinlere gün aşırı ya da günde bir öğün yeter. Karnı hafif yuvarlak olsun, şişkin olmasın. Bu balık aşırı beslemeye yatkındır ve fazla yem suyu hızla bozar.

Davranış ve Tank Arkadaşları

Gündüz aktiftir, akvaryumun her katmanında gezer. Zekidir ve kişiliği belirgindir: Sahibini tanır, yem saatinde camın önüne gelip bekler, cama yaklaşan elin peşinden gider. Birçok hobicinin bu balığı “ev hayvanı balık” diye anmasının sebebi budur.

Aynı zamanda yüzgeç ısırır. Yavaş yüzen ve uzun yüzgeçli balıkları rahat bırakmaz, küçük karides ve salyangozları yer. Kendi türüne karşı da serttir. En doğru kurulum tek balıktır; tek tutulan bireyler daha uzun yaşar. Birden fazla bakmak isterseniz aynı boyda bireyleri aynı anda, bol saklanma yerli büyük bir akvaryuma koyun ve kavga çıkarsa ayırmaya hazır olun. Ortak akvaryum ancak hızlı ve kısa yüzgeçli komşularla denenebilir, o zaman bile yüzgeç ısırığı beklenir.

Tür Bilimsel Ad Uyum Not
Figure 8 puffer Dichotomyctere ocellatus Dikkatle Tek balık en güvenlisi; birkaç tane ancak büyük akvaryumda, aynı boyda
Bal arısı gobisi Brachygobius türleri Dikkatle Hafif acı suyu sever, tabanda yaşar; çok küçük bireyler ısırılabilir
Mono Monodactylus argenteus Dikkatle Hızlı ve iri; ama büyüyünce daha yüksek tuzluluk ve büyük akvaryum ister
Cam balığı Parambassis ranga Dikkatle Hafif acı suya dayanır, hızlı yüzer
Hızlı barb ve rasboralar Puntius, Rasbora türleri Dikkatle Yalnızca tatlı suda tutuluyorsa; kısa yüzgeçli ve hızlı olanlar
Green spotted puffer Dichotomyctere nigroviridis Uyumsuz İki katı büyür, daha saldırgandır, çok daha tuzlu su ister
Cüce balon balığı Carinotetraodon travancoricus Uyumsuz Tatlı su balığı, çok küçük; ısırılır
Beta Betta splendens Uyumsuz Yavaş ve uzun yüzgeçli
Lepistes Poecilia reticulata Uyumsuz Küçük, uzun yüzgeçli
Karides ve salyangoz Neocaridina, Neritina Uyumsuz Yem olur

Üretim

Ev akvaryumunda üretimi pratikte yok; yalnızca birkaç dağınık başarı anlatısı vardır ve hiçbiri adım adım tekrarlanabilir bir yöntem ortaya koymaz. Bilinen kadarıyla tabana yumurtlar ve erkek yumurtaları bir süre korur. Dişi ile erkek dışarıdan ayırt edilemediği, bireyler birbirine sert davrandığı için damızlık çift kurmak bile şansa kalır. Akvaryumcularda satılan balıkların hepsi doğadan toplanmış yavrulardır.

Hastalıklar ve Korunma

En büyük sorun su kalitesidir. Amonyak ve nitrit yükselişine, kirli ve yaşlı suya çok çabuk tepki verir: İştahını keser, rengi koyulaşır, dipte kıpırtısız durur. Olgun akvaryum, düzenli su değişimi ve aşırı beslememek en iyi korumadır. Hafif acı suda tutulan balıkta beyaz benek ve tatlı su parazitleri daha az sorun çıkarır.

İkinci sorun gaga uzamasıdır. Kabuklu yem almayan balıkta diş plakaları öne doğru uzar, balık yem kavrayamaz hâle gelir ve zayıflar. Önlemi beslenmededir. Gaga yine de uzarsa balık hafif bir uyuşturucuyla bayıltılıp diş plakaları küçük bir tırnak makasıyla kısaltılır; bu iş deneyim ister.

Doğadan gelen bireylerde iç parazit sık görülür: Yiyip de kilo alamayan, karnı içe çöken balıkta bundan şüphelenin. Pulsuz derisi ilaçlara duyarlıdır; bakırlı ilaçlardan kaçının, ilaçları yarım dozla başlatın. Balığı hava ile şişirmemek için kepçeyle sudan çıkarmayın, bir kap ya da poşetle su içinde taşıyın. Dokularında tetrodotoksin bulunur: Ellemekle zarar vermez, ama hiçbir zaman yenmez ve başka bir hayvana yem olarak verilmez.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Akvaryumcularda ara sıra, çoğu zaman GSP ile aynı sevkiyatlarda bulunur. Satıştaki balıklar 3–5 cm’lik yavrulardır. Almadan önce sırttaki deseni kontrol edin: Benek değil çizgi ve sırtın arkasında sarı halkalı iki göz lekesi görmelisiniz. Aynı akvaryumda benekli balıklar varsa onlar GSP’dir.

Sağlıklı balık camın önünde meraklı gezinir, gözleri parlak, karnı beyaz ve hafif yuvarlaktır. Karnı gri ya da koyulaşmış, içe çökmüş, dipte kıpırtısız duran bireyi almayın. Satıcıdan salyangoz ya da kan kurdu vermesini isteyin; yemi kapan balığı seçin. Eve gelince yavaş aklimasyon yapın ve ilk haftalarda iç parazite karşı gözünüz üzerinde olsun.

Benzer Türler ve Karıştırılma Riski

En çok karıştırılan tür green spotted puffer’dır (Dichotomyctere nigroviridis). Yavruları aynı boyda ve aynı sevkiyatlarda gelir, ama GSP’nin sırtında çizgi değil iri yuvarlak siyah benekler vardır. GSP 15 cm’yi bulur ve yetişkinken neredeyse deniz suyu ister; Figure 8 ise 8 cm’de kalır ve ömür boyu hafif acı suda yaşar. İkisini aynı akvaryuma koymayın.

Green puffer ya da Seylan puffer adıyla bilinen Dichotomyctere fluviatilis de beneklidir, daha uzun ve basık gövdelidir, GSP gibi büyür ve tuz ister. Cüce balon balığı (Carinotetraodon travancoricus) ise tamamen tatlı su balığıdır ve 2,5 cm’de kalır; desenini koyu lekeler oluşturur, sekiz rakamı yoktur. Eski kitaplarda bu tür, ejderha balon balığı Pao palembangensis ile karıştırıldığı için Tetraodon palembangensis adıyla da geçer; ejderha balon 20 cm’yi bulan, tamamen tatlı su isteyen, pusucu ve çok daha iri bir balıktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Figure 8 puffer tatlı suda yaşar mı?

Evet, tatlı suda yaşar; ama deniz tuzuyla 1,005 civarı özgül ağırlığa getirilmiş hafif acı suda daha sağlıklı ve uzun ömürlü olur. GSP’den farkı, tuzluluğun yaşla artırılmamasıdır; 1,008’i geçmeyin.

Figure 8 puffer kaç litrede bakılır?

Tek bir balık için en az 75 cm boyunda, 70 litre civarında bir akvaryum gerekir. İki üç balık için 100 cm’lik, 120 litre ve üstü bir akvaryum kurun. Küçük nano akvaryumlar bu balığa uymaz.

Figure 8 puffer ne kadar büyür?

Akvaryumda 7 cm olur, 8 cm’yi nadiren geçer. Akvaryumcularda 3–5 cm’lik yavrular olarak satılır.

Figure 8 puffer başka balıklarla yaşar mı?

Topluluk akvaryumu için uygun değildir. Yavaş ve uzun yüzgeçli balıkların yüzgeçlerini ısırır, karides ve salyangozları yer, kendi türüne de serttir. En iyisi tek tutmaktır; ortak akvaryum ancak hızlı ve kısa yüzgeçli komşularla denenebilir.

Figure 8 puffer neden salyangoz yemeli?

Dişleri ömür boyu uzar ve ancak sert kabuk kırarak aşınır. Kabuklu yem almayan balıkta gaga uzar, balık yem kavrayamaz hâle gelir. Haftada en az iki üç öğünü salyangoz ya da kabuklu yem olsun.

Figure 8 puffer ile GSP nasıl ayırt edilir?

Figure 8’in sırtında sarı kıvrımlı çizgiler ve arkada sarı halkalı iki göz lekesi vardır; GSP’nin sırtı ise iri yuvarlak siyah beneklerle kaplıdır. GSP 15 cm’yi bulur ve yüksek tuzluluk ister, Figure 8 ise 8 cm’de kalır ve hafif acı suda yaşar.

Kaynakça

  1. Dekkers, W. J. (1975). Review of the Asiatic freshwater puffers of the genus Tetraodon Linnaeus, 1758 (Pisces, Tetraodontiformes, Tetraodontidae). Bijdragen tot de Dierkunde, 45(1).
  2. Kottelat, M. (2013). The fishes of the inland waters of Southeast Asia: a catalogue and core bibliography of the fishes known to occur in freshwaters, mangroves and estuaries. Raffles Bulletin of Zoology, Supplement 27, 1–663.
  3. Jang, J.-H., Lee, J.-S. & Yotsu-Yamashita, M. (2010). LC/MS analysis of tetrodotoxin and its deoxy analogs in the marine puffer fish Fugu niphobles from the southern coast of Korea, and in the brackishwater puffer fishes Tetraodon nigroviridis and Tetraodon biocellatus from Southeast Asia. Marine Drugs, 8(4), 1049–1058.
  4. IUCN Red List of Threatened Species (2019). Dichotomyctere ocellatus (Yetersiz Veri).
  5. Froese, R. & Pauly, D. (Ed.) (2025). FishBase. Dichotomyctere ocellatus (Steindachner, 1870). www.fishbase.se.
  6. Seriously Fish (2025). Dichotomyctere ocellatus. www.seriouslyfish.com.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia